Son yıllarda çok sık duyduğumuz bir kavram var: Duygusal Tükenmişlik. Bunu, kişinin yaşamının herhangi bir alanındaki yoğun stresin neden olduğu ve psikolojisi üzerinde bozucu bir etkiye neden olan bir kavram olarak tanımlayabiliriz. Uzmanlara gör yaşamımızın bir parçası olan stres duygusu hissedilmesi doğal bir duygu ancak hissedilen stresin yoğunluğu ve süresi oldukça önemli. İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi ’den Uzm. Psikolog Müge Leblebicioğlu Arslan bizlere duygusal tükenmişilik konusunu bilmemiz gereken tüm yönleri ile anlattı.
Duygusal tükenmişliği doğuran en önemli faktörler şu şekilde sıralanabilir; aile ve partner ilişkisindeki sorunlar, sağlık sorunları, ekonomik, iş hayatındaki dengesizlikler, sürekli ve hızlı değişen yaşam koşulları, kayıplar, kişinin baş etme mekanizmalarının zayıf olması, sürekli baskı altında hissetmek, mükemmeliyetçi beklentiler ve aşırı sorumluk algısı.
Psikolog Müge Leblebicioğlu Arslan’a göre ne yazık ki kişiler duygusal tükenmişlik yaşadıklarını fark edemiyor ya da geç fark edebiliyorlar. Farkına varılsa da destek alma konusunda adım atamıyorlar. Bunun temel sebeplerinden biri ve en önemlileri duygusal tükenmişliğin anksiyete ya da depresyon benzeri ruhsal hastalıklar kadar önemsenmemesi, problemleri çok fazla büyüttüklerine dair manipüle ediliyor olmaları veya duygusal tükenmişliği normalleştiriyor olmaları olabilir. Ne yazık ki genellikle duygusal tükenmişliğin son aşamalarında yani kayıplar arttıkça kişiler destek için terapiye başvuruyorlar. Oysa ki duygusal tükenmişlik profesyonel yardım gerektiren bir durumdur.
Duygusal tükenmişlik belirtileri nelerdir?
Duygusal tükenmişlik yaşayan kişilerde; sürekli yorgun ve enerjisiz hissetme hali, iştah ve uykuda işlevsel olmayan değişimler, kalp çarpıntısı ve nefes darlığı gibi fiziksel semptomlar, özel yaşama ya da iş yaşamına karşı ilgisizlik ya da isteksizlik, kişinin kendisini değersiz ve yetersiz hissetmesi, kontrol etmekte güçlük yaşadığı kaygı duygusunun olması, iş hayatı gibi günlük işlevselliğinde düşüşlerin olması, kendisi sosyal ortamlardan izole etmek gibi belirtiler temel olarak görülebilir.
Duygusal tükenmişlikle başa çıkabilmek için neler yapılabiliriz?
1.Yaşadıklarının fark etmek;
Kendinize ‘’Ne yaşıyorum, hangi duyguları en çok hangi olay durum ya da kişilerin yanında hissediyorum?’’ gibi sorular sorarak, belirtilerinizi tanımlayabilirsiniz.
2.Sosyal destek kaynakları;
Aile ve arkadaş çevresi gibi sosyal destek sistemleriyle iletişim halinde olmak, duyguları paylaşmak ve gerekli görülen durumlarda onlardan destek almak oldukça önemli.
3. Değişim için harekete geçmek;
Probleme neden olan kaynağı belirledikten sonra değişim için harekete geçecek adımlar atmak önemli. Örneğin bu durum romantik ilişkideki bir duygusal tükenmişlik ise partnerinize bunu ifade etmek, çözüm önerilerini konuşmak, uzman desteği almak ya da ilişkiyi sonlandırabiliyor olmak atılacak adımlara örnek olarak verilebilir.
4. İş ve Özel hayat dengesinin sağlanması;
Yeterlilik (iş hayatı, sorumluluklar) ve keyif (aktivite, hobiler) alanlarınız arasında denge sağlamak duygusal tükenmişlik üzerinde koruyucu bir rol oynayacaktır.
5. Düzenli spor ve dengeli beslenme;
Ruh ve beden bütündür. Duyguların değişmesi için çoğu zaman davranış değişikliğinde bulunmak kişiyi hissettirebilir. Duygusal tükenmişlik yaşayan kişilerde daha az istek ve hareketsizlik kişilerin tükenmişliği daha yoğun yaşamalarına neden olabilmektedir.
5. Gevşeme egzersizleri;
Stres düzeyini azaltıcak nefes egzersizi, meditasyon ve aşamalı kas gevşetme gibi tekniklerin gözle görülür bir faydası olmaktadır.
6. Profesyonel destek alın; Bazen olduğunuzdan daha güçsüz hissedebilirsiniz. Duygularınızla baş etmek normalden daha zor gelebilir. Bu son derece normal bir durumdur. Hissettiğiniz duyguları küçümsemeyin ruh sağlığınızı önemseyin ve destek almaktan çekinmeyin.
