Saç dökülmesi, inatçı akneler, düzensiz adet döngüsü, kilo vermekte zorlanma… Pek çok kadın yıllarca bu belirtileri birbirinden bağımsız sorunlar sanıyor. Oysa tüm bu şikayetlerin arkasında tek bir rahatsızlık yatabiliyor: Polikistik Over Sendromu (PCOS). Şimdi ise bu hastalık, yalnızca belirtileriyle değil, adıyla da dünya genelinde gündem oldu. Uluslararası uzmanlar, “PCOS” isminin hastalığı doğru tanımlamadığını belirterek yeni bir isim önerdi: Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS).
Peki neden yıllardır kullanılan “PCOS” adının değiştirilmesi isteniyor?
Bu değişiklik kadınlar için ne anlama geliyor? Uzmanlara göre cevap oldukça net: Çünkü hastalık yalnızca yumurtalıklarla sınırlı değil.
Polikistik Over Sendromu (PCOS) yıllardır milyonlarca kadının hayatını etkileyen en yaygın hormonal rahatsızlıklardan biri olarak biliniyor. Ancak bilim dünyasında dikkat çeken yeni bir gelişme, bu hastalığa bakış açısını tamamen değiştirebilir. Uluslararası doktorlar ve araştırmacılardan oluşan bir tıp konsorsiyumu, uzun yıllardır kullanılan “Polikistik Over Sendromu (PCOS)” adının artık hastalığın gerçek doğasını yansıtmadığını belirterek yeni bir isim önerdi: Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS).
İlk bakışta yalnızca bir isim değişikliği gibi görünen bu öneri, aslında kadın sağlığı açısından çok daha büyük bir dönüşümün habercisi olabilir. Uzmanlara göre sorun sadece yumurtalıklarda oluşan kistler değil; hormon sistemi, metabolizma, insülin direnci, kalp sağlığı ve hatta ruh sağlığı da bu karmaşık hastalıktan etkileniyor.
Yeni isim önerisinin temel amacı da tam olarak bunu anlatmak: Bu hastalık sadece yumurtalıklarla ilgili değil, tüm vücudu etkileyebilen çok sistemli bir bozukluk.
Bilim insanları yıllardır “Polikistik Over Sendromu” adının yanıltıcı olduğunu dile getiriyordu. Çünkü bu isim, hastalığın yalnızca yumurtalıklarda oluşan kistlerden kaynaklandığı izlenimini veriyor. Oysa gerçek çok farklı. PMOS tanısı alan kadınların önemli bir kısmında ultrason incelemesinde klasik anlamda yumurtalık kisti bile görülmeyebiliyor. Buna rağmen hormonal düzensizlikler, yumurtlama problemleri, insülin direnci ve metabolik bozukluklar devam ediyor. Uluslararası uzmanlar tarafından yayımlanan raporda da mevcut ismin “yanlış ve potansiyel olarak zararlı” olduğu ifade ediliyor. Araştırmacılar, mevcut adın yalnızca tek bir organı tanımladığını, oysa hastalığın birçok sistemi etkileyen karmaşık bir sendrom olduğunu vurguluyor. Bu nedenle önerilen Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS) adı, hastalığın hormonal ve metabolik yönünü daha doğru yansıtmayı amaçlıyor.
PEKİ, PMOS Nedir?
PMOS, üreme çağındaki kadınlarda görülen en yaygın hormonal ve metabolik bozukluklardan biridir.
Hastalık;
- hormon üretimini,
- yumurtlama düzenini,
- metabolizmayı,
- kan şekeri kontrolünü,
- insülin duyarlılığını,
- cilt sağlığını,
- saç yapısını,
- ruh sağlığını
aynı anda etkileyebilir. Bu nedenle uzmanlar artık PMOS’u yalnızca bir kadın hastalığı olarak değil, tüm vücudu ilgilendiren kronik bir metabolik sendrom olarak değerlendiriyor.
Dünyada 170 Milyondan Fazla Kadını Etkiliyor
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre üreme çağındaki kadınların yaklaşık %13’ü bu hastalıktan etkileniyor. Bu da dünya genelinde 170 milyondan fazla kadın anlamına geliyor. Ancak uzmanların en çok dikkat çektiği nokta ise teşhis oranlarının oldukça düşük olması. Araştırmalara göre PMOS’lu kadınların yaklaşık %70’i hastalığa sahip olduğunu bilmiyor. Birçok kadın yıllarca farklı şikâyetlerle çeşitli doktorlara başvurmasına rağmen doğru tanıyı alamıyor.
Her PCOS Hastasında Kist Bulunmuyor
Toplumda en yaygın yanlış inanışlardan biri, PCOS tanısı alabilmek için mutlaka yumurtalıkta kist olması gerektiği düşüncesidir. Oysa uzmanlar bunun doğru olmadığını söylüyor. Polikistik görünümlü yumurtalıklar tanı kriterlerinden yalnızca biridir.
Bir kadın;
- düzensiz yumurtlama,
- yüksek androjen hormonu,
- tipik belirtiler
gösteriyorsa, ultrason sonucu normal olsa bile PMOS tanısı alabilir. Bu nedenle sadece ultrason sonucuna bakılarak “PCOS yok” demek doğru değildir.
Sosyal Medya Bilgileri Kafa Karıştırıyor
TikTok, Instagram ve YouTube’da PMOS hakkında milyonlarca içerik bulunuyor. Ancak uzmanlar bu içeriklerin önemli bölümünün bilimsel kanıtlara dayanmadığını belirtiyor.
“7 günde PCOS’u bitiren kür”, “mucize hormon çayı”, “tek takviyeyle iyileşme” gibi iddiaların çoğu bilimsel olarak kanıtlanmış değil.
Uzmanlar sosyal medyanın destek grubu oluşturmak açısından faydalı olabileceğini ancak teşhis ve tedavi konusunda mutlaka kadın hastalıkları uzmanı, endokrinoloji uzmanı veya aile hekimine başvurulması gerektiğini vurguluyor.
GLP-1 İlaçları PMOS Tedavisinde Umut Olabilir mi?
Son yıllarda en çok konuşulan gelişmelerden biri de diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri oldu.
Özellikle:
- Ozempic
- Wegovy
- Mounjaro
- Zepbound
gibi ilaçların bazı PMOS hastalarında da olumlu sonuçlar verdiğine ilişkin çalışmalar bulunuyor.
Uzmanlara göre bu ilaçlar;
- insülin direncini azaltabiliyor,
- kilo kaybını destekleyebiliyor,
- testosteron seviyelerini düşürmeye yardımcı olabiliyor,
- adet döngülerinin daha düzenli hale gelmesini sağlayabiliyor.
Bununla birlikte bu ilaçların PMOS tedavisindeki yeri hâlâ araştırılıyor. Her hasta için uygun olmayabileceği gibi, yalnızca doktor kontrolünde değerlendirilmesi gerekiyor.
