Gece saat üçte, içiniz sıkışarak uyandığınızı düşünün. Telefonunuzda yüzlerce kişi var. Peki, gerçekten kaçını arayabilirsiniz? Sağlığımızı düşündüğümüzde aklımıza genellikle beslenme, egzersiz, uyku ve düzenli kontroller geliyor. Oysa hayatımızdaki insanların, zor bir günün sonunda kimin kapısını çalabildiğimizin ve kendimizi kimin yanında güvende hissettiğimizin de sağlığımızla ilgisi var.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), sosyal bağlantıları yalnızca yaşam kalitesini artıran bir unsur olarak değil, fiziksel ve ruhsal sağlıkla ilişkili önemli bir halk sağlığı konusu olarak ele alıyor. Örgütün Sosyal Bağlantı Komisyonu raporuna göre dünya genelinde yaklaşık her altı kişiden biri yalnızlık yaşıyor. WHO’nun sağlık anlayışı da sağlığı yalnızca hastalığın yokluğu olarak değil, bedensel, ruhsal ve sosyal iyilik hâli üzerinden tanımlıyor. Kısacası sosyal sağlık, göz ardı edebileceğimiz bir ayrıntı değil; sağlığın bütününü oluşturan önemli parçalardan biri.
Arkadaşlarınız çok olabilir, peki gerçekten bağ kurabiliyor musunuz?
“Arkadaşım çok ama yine de yalnızım.” Günümüzde giderek daha fazla karşılaştığımız bu cümle, sosyal ilişkilerle gerçek yakınlık arasındaki farkı anlatıyor. Çünkü sosyal sağlık, telefon rehberimizdeki kişi sayısıyla ya da sosyal medyada kaç kişiyi takip ettiğimizle ölçülemiyor.
Sizi gerçekten tanıyan, sizinle düzenli iletişim kuran biri var mı? Zor bir günde “Bugün iyi değilim” diyebiliyor musunuz? Birinin yanında kendinizi olduğunuzdan farklı göstermek zorunda kalmadan, rahatça kendiniz olabiliyor musunuz? Bu sorulara olumlu yanıt verebiliyorsanız, az sayıda arkadaşınız olsa bile güçlü sosyal bağlara sahip olabilirsiniz. Buna karşılık çevrenizde çok sayıda insan bulunmasına rağmen kendinizi anlaşılmamış ve yalnız hissedebilirsiniz. Burada belirleyici olan, kaç kişiyle görüştüğünüzden çok, ilişkilerinizde ne kadar güven, yakınlık ve karşılıklı destek hissettiğiniz.
WHO, güçlü sosyal bağların fiziksel ve ruhsal sağlıkla ilişkili olduğunu; yalnızlık ve sosyal izolasyonun ise kalp hastalığı, inme, diyabet, bilişsel gerileme ve erken ölüm gibi olumsuz sağlık sonuçlarıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor. Yalnızlık, depresyon riskiyle de ilişkilendiriliyor.
Elbette bu, arkadaşlarımız olduğu sürece hastalanmayacağımız anlamına gelmiyor. Önemli olan, sosyal bağlarımızın hayatın zorlukları karşısında bize nasıl destek olduğu. Hastalandığımızda, yorulduğumuzda ya da kendimizi yıpranmış hissettiğimizde yanımızda kimlerin olduğunu bilmek, yaşamımızın önemli bir parçası.
Sosyal Sağlığınızı Değerlendirmek İçin Kendinize 5 Soru Sorun
Sosyal sağlığınızı ölçen tek bir test yok. Ancak kendinize yönelteceğiniz birkaç soru, ilişkilerinizin size nasıl hissettirdiğini anlamanıza yardımcı olabilir:
- Zor bir günde arayabileceğim biri var mı?
- Güzel bir haberi ilk kiminle paylaşmak isterim?
- Yanında rol yapmak zorunda hissetmediğim insanlar var mı?
- Kalabalıkların içinde sık sık yalnız hissediyor muyum?
- İlişkilerimde hep ben mi veriyorum?
Bu soruların hepsine olumlu yanıt vermek zorunda değilsiniz. Taşınmak, yas, yeni bir işe başlamak ya da hayatın yoğun bir döneminden geçmek sosyal çevremizi değiştirebilir. Önemli olan, bu değişimleri fark etmek ve ilişkilerimizin bize nasıl geldiğini anlamak.
Çünkü sosyal sağlık, ne kadar sosyal olduğumuzdan çok, kurduğumuz bağların niteliğiyle ilgili. Bazen birkaç güvenilir ilişki, çok sayıda yüzeysel ilişkiden daha fazla aidiyet ve destek hissi sağlayabilir.
Sosyal Bağları Güçlendirmek İçin 5 Küçük Ama Etkili Alışkanlık
1. “Gece üçü listesi” hazırlayın.
Telefonunuzun favorilerine, zor bir gecede arayabileceğiniz birkaç kişiyi ekleyin. Ardından onlara, ihtiyaç duyduklarında sizinle iletişim kurabileceklerini söyleyin. “Kendini kötü hissettiğinde beni arayabilirsin” gibi basit bir cümle bile güven duygusunu güçlendirebilir. Bazen bir ilişkinin ihtiyacı olan şey, birbirimize gerçekten ulaşabileceğimizi bilmektir.
2. Karşılık beklemeden bir mesaj gönderin.
“Aklıma geldin, sana yazmak istedim.” Birine değer verdiğimizi göstermek için her zaman uzun konuşmalara ya da özel bir bahaneye ihtiyacımız yok. İçten bir mesaj, karşımızdaki kişinin hatırlandığını ve önemsendiğini hissetmesini sağlayabilir.
3. “Bir ara görüşelim” demekle kalmayın, tarih belirleyin.
Takvime girmeyen buluşmalar çoğu zaman ertelenip durur. Görüşmek istediğiniz kişiye belirli bir gün ve saat önerin. Haftada bir arkadaşınızı aramak ya da kısa bir kahve buluşması planlamak, ilişkilerinizi günlük hayatın koşuşturması içinde canlı tutmanıza yardımcı olabilir.
4. Küçük bir ricada bulunun.
Bir kitap önerisi isteyin, bir tarif sorun ya da fikrine güvendiğiniz bir arkadaşınıza danışın. Psikolojide Ben Franklin etkisi olarak bilinen yaklaşım, birine yardım etmenin o kişiye yönelik olumlu duygularla ilişkili olabileceğini öne sürüyor. Elbette her ilişkide aynı sonucu beklemek mümkün değil. Buradaki asıl mesele, yardımlaşmaya ve karşılıklı güvene alan açmak.
5. “Nasıl geçti?” diye sormayı alışkanlık hâline getirin.
Arkadaşınızın önemli bir iş görüşmesi, sınavı ya da doktor randevusu olduğunu biliyorsanız sonrasında nasıl geçtiğini sorun. Bir ayrıntıyı hatırlamak, yalnızca dinlediğinizi değil, önemsediğinizi de gösterir. Güçlü ilişkiler çoğu zaman büyük jestlerden ziyade bu küçük ama süreklilik taşıyan davranışlarla beslenir.
